จดหมายหลวงอุดมสมบัติ หลวงอุดมสมบัติ (จัน)

บันทึกข้อราชการที่หลวงอุดมสมบัติ (จัน) เขียนขึ้นระหว่าง พ.ศ. ๒๓๘๑–๒๓๘๒ เพื่อรายงานเหตุการณ์บ้านเมืองและผลการประชุมปรึกษาข้อราชการจากกรุงเทพฯ ส่งไปยังพระยาศรีพิพัฒน์ (ทัด บุนนาค) แม่ทัพผู้ปฏิบัติราชการ ณ หัวเมืองปักษ์ใต้และหัวเมืองประเทศราชมลายูในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) เอกสารชุดนี้ได้รับการยกย่องจากนักประวัติศาสตร์ว่าเป็นบันทึกที่ทรงคุณค่า ใช้อ้างอิงในทางวิชาการมาอย่างยาวนาน โดดเด่นด้วยการบันทึกพระราชดำรัสและคำกราบบังคมทูลในลักษณะบทสนทนาอย่างละเอียดยิ่ง เนื้อหาที่สะท้อนการเมือง การปกครอง การศึก และฉายชัดในวิถีชีวิตของชาติ ถือเป็นหนังสือที่ควรค่าแก่การศึกษาสำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น