วัดร้างกรุงเก่า ประวัติศาสตร์บทใหม่ของอยุธยา

คำว่า “คนอยุธยาสร้างวัดให้ลูกเล่น” ไม่ได้เป็นเพียงเป็นคำพูดติดปากที่ไม่จริงจังนักของใครบางคนเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว คำพูดนี้เป็นอีกหนึ่งหลักฐานที่สะท้อนให้เห็นถึงอดีตอันเจริญรุ่งเรืองของกรุงศรีอยุธยา ที่ “ไพร่มั่งมี” สร้างวัดขึ้นมาแข่งบุญบารมีกัน

เมื่อวันเวลาผันผ่านไป วัดวาอารามซึ่งเคยสวยงามก็เริ่มเสื่อมสลาย กลายเป็นสิ่งที่ถูกทิ้งร้างไปจากประวัติศาสตร์และความทรงจำของผู้คน และถึงแม้จะถูกทิ้งร้าง แต่ภายใต้อิฐทุกก้อน กระเบื้องทุกแผ่น เศษปูนทุกชิ้น กลับมีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจซุกซ่อนเอาไว้

วัดร้างกรุงเก่า ประวัติศาสตร์บทใหม่ของอยุธยา จึงต้องการเขียนประวัติศาสตร์บทใหม่ผ่านการสำรวจวัดร้างและเอกสารทางประวัติศาสตร์ของอยุธยา เพื่อสืบหาความจริงในอดีตที่ถูกลืมเลือน 

สารบัญ

คำนำผู้เขียน ทำไมจึงต้องไปวัดร้าง?: ว่าด้วยความสำคัญของการศึกษาประวัติศาสตร์อยุธยาจากวัดร้าง!

1. “วัดพญากง” และ “วัดพญาพาน” วัดร้างในตำนานก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยา

2. “วัดแก้วฟ้า” และ “วัดเจ้าพระยาไท” ในเขตปท่าคูจาม จากฐานกำลังคนของราชวงศ์สุพรรณภูมิสู่พระมหาเจดีย์อันเป็นหลักเป็นประธานกรุงศรีอยุธยา

3. “วัดเสาชิงช้า” เทวสถานโบสถ์พราหมณ์ อดีตย่านเสาชิงช้าแห่งกรุงศรีอยุธยา

4. “วัดโคกพระยา” และ “โคกพญา” สถานที่สำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์

5. “วัดรามาวาศ” วัดร้างที่มีชื่อเป็นอื่น

6. "วัดชีเชียง" "วัดสีเชียง" และ "วัดศรีเมือง" “ล้านนาในอยุธยา” ที่เหลือแต่ชื่อ

7.  "วัดแร้ง" "วัดลายสอ" และ "วัดซอง" ในศึกโค่นอำนาจขุนวรวงศาธิราชกับพระนางศรีสุดาจันทร์

8. “วัดกุฏบางกะจะ” วัดร้างในตำนานความขัดแย้งระหว่างกรุงศรีอยุธยากับปัตตานี

9. “วัดกุฎิ” จุดเริ่มต้นแห่งการชิงอำนาจของเจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์

10. “วัดโกโรโกโส” และด่านขนอนหลวงบนเส้นทางกรุงศรีอยุธยา-หัวเมืองตะวันออก

11. “วัดหน้าพระธาตุ” หลังขนอนบางลาง ปริศนาวัดมหาธาตุนอกเกาะ บนเส้นทางกรุงศรีอยุธยา-หัวเมืองฝ่ายเหนือ

12. "พระตำหนักเจ้าปลุก" "วัดหน้าวัว" และ "วัดปราสาท" ในชุมชนบ้านโรงช้าง บนเส้นทางกรุงศรีอยุธยา-ลพบุรี

13. “วัดดุสิต” ตำหนักเจ้าแม่ดุสิต และบทบาทผู้หญิงในราชสำนักกรุงศรีอยุธยา

14. “วัดทอง” สถานที่ปลงศพ แม่นมโกษาปาน

15. "วัดสีฟัน" และ "วัดขนานป่าข้าวสาร" สถานที่หลบลี้ภัยของผู้นำขบถไพร่นาม “ธรรมเถียร”

16. “วัดโคกแสง” เมื่อผู้ฆ่าและผู้จะถูกฆ่า ต้องมาผนวชที่วัดเดียวกัน

17. "วัดนางเลิ้ง" "วัดศาสดา" และ "บ้านหอแปลพระราชสาส์น"

18. “วัดเชิงท่า” สำนักพระอาจารย์ทองดีของสมเด็จพระเจ้าตากสิน

19. “วัดราชพลี” ฐานปืนใหญ่ฝั่งตะวันตกในศึกพระเจ้าอลองพญา

20. “วัดมหาทลาย” วัดร้างในตำนานที่รัชกาลที่ 1 ทรงมาผนวช

บทส่งท้าย ไม่ใช่แค่ “สร้างวัดให้ลูกเล่น” หากแต่เป็นประวัติศาสตร์สังคมกรุงศรีอยุธยา