สุลต่านลุ่มทะเลสาบสงขลา

ว่าด้วยประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การเมืองการปกครอง ของ 3 หัวเมืองปักษ์ใต้ ที่ตั้งอยู่ชายขอบลุ่มทะเลสาบสงขลา อนประกอบด้วยนครศรีธรรมราช สงขลา และพัทลุง หนังสือให้ความสำคัญไปที่กำเนิดตระกูลเจ้าเมืองที่เรียกกันว่าสายสกุลสุลต่านสงขลา ซึ่งในเวลาต่อมาเมืองสงขลาถูกกรุงศรีอยุธยาตีแตก บรรดาเจ้าเมืองและประชาชนกลุ่มหนึ่งถูกนำตัวมาอยู่อยุธยา และสืบทอดลูกหลาน โดยการเข้ารับราชการเป็นขุนนางสำคัญในราชสำนัก รวมถึงได้รับการแต่งตั้งให้กลับไปครองเมืองพัทลุง กระทั่งกลายเป็นตระกูล “ณ พัทลุง” มาจนถึงวันนี้

        หนังสือเล่มนี้ให้ข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับการกำเนิดของเมืองสงขลายุคโบราณที่เรียกกันว่าเมืองซิงฆอร่า ภายใต้การนำของสุลต่านสุลัยมาน แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของความเป็นเมือง กระทั่งสิ้นสุดเมืองเก่าลงและถูกผนวกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา และยังนำเสนอให้เห็นถึงวิธีการรวมถึงพัฒนาการของบุคคลที่สืบทอดจากสายสกุลนี้ในการยกระดับตัวเองในสังคม นับแต่การสร้างความสัมพันธ์กับราชสำนักทั้งการเป็นขุนนางและการแต่งงาน กระทั่งทำให้สายสกุลนี้กลายเป็นหนึ่งในราชนิกูลและมีบทบาทต่อการเมืองการปกครองของไทยมาถึงปัจจุบันนี้